چگونه مراقب کودک درون خود باشیم | Drzzone
کودک درون چیست؟ چگونه با بخش‌های آسیب‌پذیر خود مهربان‌تر باشیم؟ | DrZzone
گاهی یک اتفاق ساده در زمان حال، احساسی بسیار شدید در ما ایجاد می‌کند؛ بیشتر از چیزی که انتظارش را داریم. ممکن است با یک انتقاد کوچک، احساس بی‌ارزشی کنیم، از اشتباه کردن بترسیم یا حتی بدون دلیل مشخصی دلمان بخواهد از یک موقعیت فاصله بگیریم.
یکی از مفاهیمی که برای توضیح بخشی از این تجربه‌ها استفاده می‌شود، «کودک درون» (Inner Child) است.
کودک درون یک بخش واقعی و جداگانه از مغز یا یک تشخیص روان‌شناختی نیست. این اصطلاح بیشتر یک مفهوم استعاری و درمانی است که به تجربه‌های هیجانی دوران کودکی، نیازهای برآورده‌نشده، خاطرات و الگوهایی که ممکن است از آن دوران با خودمان به بزرگسالی آورده باشیم اشاره می‌کند.
به همین دلیل، مراقبت از کودک درون را می‌توان نوعی تمرین برای شناخت بهتر احساسات، خودمهربانی و توجه به نیازهای هیجانی خود دانست.
چرا توجه به کودک درون مهم است؟
تجربه‌های کودکی می‌توانند روی شیوه‌ای که خودمان و روابطمان را می‌بینیم تأثیر بگذارند. البته این تأثیر برای همه افراد یکسان نیست و قرار نیست هر رفتار یا احساس امروزی را مستقیماً به یک اتفاق دوران کودکی نسبت دهیم.
با این حال، توجه به تجربه‌های گذشته می‌تواند به ما کمک کند بعضی از واکنش‌های امروزمان را بهتر بشناسیم.
ارتباط بهتر با احساسات
گاهی به جای اینکه بپرسیم «چرا این‌قدر ناراحت شدم؟»، سریع احساس خود را سرکوب می‌کنیم یا از خودمان انتظار داریم همیشه قوی باشیم.
توجه به کودک درون یعنی بتوانیم مکث کنیم و از خودمان بپرسیم:
الان دقیقاً چه احساسی دارم؟ چه چیزی باعث شد این احساس را تجربه کنم؟ چه نیازی پشت آن وجود دارد؟
همین مکث ساده می‌تواند شروع خوبی برای خودآگاهی بیشتر باشد.
کاهش خودسرزنشگری
ممکن است بعضی افراد بعد از اشتباه، به‌جای بررسی اتفاق، خودشان را با جملاتی مثل «من همیشه خراب می‌کنم» یا «من به اندازه کافی خوب نیستم» سرزنش کنند.
مراقبت از کودک درون به معنای توجیه اشتباهات نیست؛ بلکه یعنی بتوانیم بین پذیرش مسئولیت و تحقیر خود تفاوت بگذاریم.
می‌توانیم اشتباه خود را ببینیم و در عین حال با خودمان محترمانه صحبت کنیم.
تقویت خلاقیت و تجربه شادی
بازی، نقاشی، موسیقی، کنجکاوی و تجربه کردن چیزهای جدید فقط مخصوص کودکان نیستند.
گاهی بزرگسالی باعث می‌شود آن‌قدر درگیر وظایف، نگرانی‌ها و «بایدها» شویم که جایی برای بازی و لذت باقی نماند.
بازگشت آگاهانه به فعالیت‌هایی که برایمان لذت‌بخش هستند می‌تواند فرصتی برای استراحت، تجربه هیجان‌های مثبت و ارتباط دوباره با علایق شخصی‌مان فراهم کند.
چه نشانه‌هایی ممکن است نشان دهند نیاز داریم بیشتر به دنیای هیجانی خود توجه کنیم؟
هیچ‌کدام از موارد زیر به‌تنهایی نشانه قطعی «آسیب کودک درون» نیستند. اما اگر بعضی از آن‌ها به‌صورت مداوم تکرار شوند، می‌توانند فرصتی برای خودشناسی بیشتر باشند:
خودسرزنشگری شدید و مداوم
واکنش هیجانی شدید به بعضی موقعیت‌ها
ترس زیاد از اشتباه یا رد شدن
احساس بی‌ارزشی یا کافی نبودن
دشواری در بیان نیازها و احساسات
احساس گناه هنگام استراحت یا لذت بردن
ناتوانی در لذت بردن از فعالیت‌هایی که قبلاً دوست داشتیم
دشواری در نه گفتن یا تعیین مرزهای شخصی
البته چنین تجربه‌هایی می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند و نباید صرفاً با مفهوم «کودک درون» توضیح داده شوند.
چگونه از کودک درون خود مراقبت کنیم؟
مراقبت از کودک درون قرار نیست به یک مراسم پیچیده تبدیل شود. گاهی چند تغییر کوچک در نحوه برخورد ما با خودمان می‌تواند شروع خوبی باشد.
۱. با خودتان مثل یک دوست مهربان صحبت کنید
وقتی اشتباهی می‌کنید، به نحوه صحبت کردن خودتان توجه کنید.
اگر دوست صمیمی‌تان همان اشتباه را انجام می‌داد، آیا با او همان‌طور صحبت می‌کردید که با خودتان صحبت می‌کنید؟
تمرین کنید به جای سرزنش، از جملاتی مانند این‌ها استفاده کنید:
«اشتباه کردم، اما می‌توانم از آن یاد بگیرم.»
«الان شرایط برایم سخت است و نیاز دارم کمی مکث کنم.»
«لازم نیست همه چیز را همین امروز حل کنم.»
۲. به فعالیت‌های لذت‌بخش دوران کودکی برگردید
شاید در کودکی نقاشی می‌کردید، موسیقی گوش می‌دادید، بازی می‌کردید، داستان می‌ساختید یا ساعت‌ها با یک سرگرمی ساده مشغول می‌شدید.
لازم نیست دقیقاً همان فعالیت را انجام دهید. هدف این است که دوباره بخشی از بازی، کنجکاوی و لذت بدون فشار عملکرد را وارد زندگی کنید.
۳. احساساتتان را بنویسید
نوشتن می‌تواند کمک کند احساسات مبهم را واضح‌تر ببینیم.
می‌توانید چند دقیقه بنویسید:
الان چه احساسی دارم؟
چه چیزی این احساس را فعال کرد؟
در این لحظه به چه چیزی نیاز دارم؟
اگر بخواهم با خودم مهربان‌تر باشم، چه کاری می‌توانم انجام دهم؟
لازم نیست نوشته‌ها ادبی یا مرتب باشند. قرار نیست کسی آن‌ها را نمره بدهد!
۴. مرزهای سالم ایجاد کنید
مراقبت از خود فقط به معنی انجام فعالیت‌های آرامش‌بخش نیست.
گاهی مراقبت یعنی «نه» گفتن، فاصله گرفتن از یک موقعیت فرساینده یا مشخص کردن اینکه چه رفتاری را از دیگران نمی‌پذیریم.
مرزگذاری می‌تواند به ما کمک کند احساس کنیم در روابطمان حق انتخاب و امنیت بیشتری داریم.
۵. خودتان را بپذیرید، نه اینکه از رشد دست بکشید
خودپذیری یعنی بگوییم:
«من با تمام نقاط قوت و ضعفم ارزشمندم و در عین حال می‌توانم تغییر کنم.»
پذیرش خود با بی‌تفاوتی نسبت به مشکلات فرق دارد. می‌توانیم ضعف‌های خود را ببینیم، مسئولیت رفتارمان را بپذیریم و هم‌زمان با خودمان مهربان بمانیم.
۶. با آدم‌های امن ارتباط داشته باشید
روابط حمایتی می‌توانند نقش مهمی در احساس امنیت و بهزیستی روانی داشته باشند.
وقت گذراندن با افرادی که به احساسات ما احترام می‌گذارند، به مرزهای ما توجه می‌کنند و در کنارشان مجبور نیستیم دائماً خودمان را ثابت کنیم، می‌تواند تجربه رابطه‌ای سالم‌تر را تقویت کند.
یک تمرین کوتاه برای ارتباط با کودک درون
اگر این نوع تمرین برایتان آرامش‌بخش است، روزانه چند دقیقه در یک جای آرام بنشینید.
چشم‌هایتان را ببندید و یکی از تصویرهای دوران کودکی خود را به یاد بیاورید. لازم نیست خاطره‌ای خاص یا ناراحت‌کننده را انتخاب کنید.
از خودتان بپرسید:
«اگر می‌توانستم همین حالا کنار آن کودک باشم، دوست داشتم چه چیزی به او بگویم؟»
ممکن است پاسخ چیزی ساده باشد:
«لازم نیست همیشه کامل باشی.»
«اشتباه کردن اشکالی ندارد.»
«حق داری خسته باشی.»
«من صدایت را می‌شنوم.»
این تمرین قرار نیست خاطرات دردناک را به زور زنده کند یا جایگزین درمان روان‌شناختی شود. اگر فکر کردن به گذشته باعث آشفتگی شدید می‌شود، بهتر است تمرین را متوقف کنید و در صورت نیاز از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید.
مراقبت از کودک درون یعنی چه؟
مراقبت از کودک درون بیشتر از اینکه درباره «برگرداندن کودک درون» باشد، درباره **نحوه برخورد امروز ما با خودمان** است.
یعنی بتوانیم احساساتمان را بشناسیم، نیازهایمان را جدی بگیریم، برای خودمان مرز ایجاد کنیم، از خودمان کمتر سرزنش‌گری کنیم و در عین حال مسئولیت رفتارهایمان را بپذیریم.
قرار نیست گذشته را تغییر دهیم؛ اما می‌توانیم یاد بگیریم با اثرات تجربه‌های گذشته، آگاهانه‌تر برخورد کنیم.
جمع‌بندی | DrZzone
«کودک درون» یک مفهوم استعاری برای صحبت درباره بخشی از تجربه‌های هیجانی و الگوهایی است که ممکن است از دوران کودکی با خود به بزرگسالی آورده باشیم.
مراقبت از این بخش به معنای زندگی کردن در گذشته نیست. برعکس، می‌تواند فرصتی باشد برای اینکه در زمان حال، با خودمان مهربان‌تر، آگاهانه‌تر و مسئولانه‌تر رفتار کنیم.
گاهی چیزی که بیش از همه به آن نیاز داریم، این نیست که خودمان را بیشتر تحت فشار بگذاریم؛ بلکه این است که کمی مکث کنیم و ببینیم درونمان چه می‌گذرد.
DrZzone؛ جایی برای شناخت بهتر خود، احساسات و دنیای روانی ما.
